Više od polovine LGBTI ispitanika u BiH doživjelo verbalno ili fizičko nasilje tokom školovanja
Sarajevski otvoreni centar (SOC) objavio je publikaciju „Život uprkos diskriminaciji: Socio-ekonomski položaj lezbijki, gej, biseksualnih, transrodnih i interseksualnih osoba u Bosni i Hercegovini“, koja donosi rezultate istraživanja o položaju LGBTI osoba u obrazovanju, na tržištu rada, ostvarivanju radnih prava te njihovoj finansijskoj i stambenoj sigurnosti.
Prema istraživanju, kako je saopštio SOC, 62,8 posto LGBTI ispitanika i ispitanica doživjelo je verbalno ili fizičko nasilje tokom školovanja, dok 81,8 posto nikada nije prijavilo diskriminaciju. Gotovo polovina ispitanih u nekom trenutku razmišljala je o prekidu školovanja, između ostalog zbog finansijskih poteškoća, nedostatka podrške i negativnih iskustava.
Ni radno mjesto nije sigurno za sve, naveo je SOC u saopštenju. Dodaje se da je više od polovine LGBTI ispitanika (52,5 posto) doživjelo uznemiravanje na poslu, u poređenju s 10,4 posto ispitanih iz opšte populacije. Čak 63,6 posto LGBTI ispitanika smatra da je tržište rada u BiH potpuno ili uglavnom nepristupačno LGBTI osobama. Istovremeno, stavovi opšte populacije pokazuju da 40,1 posto ispitanih ne bi radilo za LGBTI nadređenu osobu, a 43,2 posto za poslodavca koji promoviše LGBTI prava.
Prema SOC-u, posebno zabrinjava nizak nivo povjerenja u institucije nadležne za zaštitu radnih prava, kojima ne vjeruje 67 posto LGBTI ispitanika. Iako je informisanost o mogućnostima zaštite radnih prava porasla u odnosu na istraživanje iz 2020. godine, prijavljivanje diskriminacije i dalje je rijetko.
Ekonomska nesigurnost dodatno otežava svakodnevni život. Istaknuto je da gotovo polovina LGBTI ispitanika (48,8 posto) navodi da je zbog finansijskih poteškoća morala odustati od obrazovanja, zdravstvenih usluga ili društvenih aktivnosti, u poređenju s 21,1 posto ispitanih iz opšte populacije.
SOC upozorava da formalna zabrana diskriminacije nije dovoljna ukoliko je ne prate djelotvorni mehanizmi zaštite i stvaranje sigurnih i inkluzivnih obrazovnih i radnih okruženja. Istraživanje ukazuje na potrebu za dosljednom primjenom antidiskriminacijskih propisa, jačanjem povjerenja u institucije, unapređenjem internih politika poslodavaca te edukacijom nastavnog osoblja, menadžmenta i stručnjaka za ljudske resurse. Posebno je važno osigurati dostupne i povjerljive mehanizme prijavljivanja diskriminacije, kao i unaprijediti podršku osobama koje su izložene višestrukoj marginalizaciji.
Istraživanje je provedeno tokom 2026. godine i obuhvatilo je 121 LGBTI osobu iz pet regija BiH, reprezentativni uzorak od 1.000 punoljetnih osoba iz opšte populacije i tri dodatna dubinska intervjua.
Projekat „Work That Works for All: Empowering LGBTI People and Engaging Employers for Inclusive Labour Markets“, koji provodi Sarajevski otvoreni centar, podržan je kroz program „Working Safe: Socio-ekonomska inkluzija LGBTQI+ zajednice na Zapadnom Balkanu i u Turskoj“. Program provodi ERA – LGBTI Asocijacija za jednaka prava za Zapadni Balkan i Tursku, u partnerstvu s organizacijama Queer Montenegro, Tuzlanski otvoreni centar (Bosna i Hercegovina), Open Mind Spectrum Albania, Center for Social Group Development (Kosovo), Coalition Margins (Sjeverna Makedonija), Izađi (Srbija) i Kaos GL (Turska). Projekat finansira Evropska unija.
